این مقاله از ابراهیم توفیق در همایش «روش شناسی مطالعات فرهنگی» ارائه شده است. همایش مذکور به همت جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران در روزهای 13 و 14 اسفند 1387 برگزار شده بود. اصل مقاله تا به حال در جایی منتشر نشده است و برای اولین بار در اینجا منتشر میشود. مبانی معرفت شناختی و روش شناختی علوم فرهنگی در سنت آلمانی: بررسی کوشش های تاسیسی دیلتای و ریکرت ابراهیم توفیق چکیده برپایی رشتهی مطالعات فرهنگی، گذشته از این که حاملین نهادین آن، چه درکی از ضرورت و اهداف آن داشته و دارند، یادآور معضلی اساسی است که علوم اجتماعی/جامعه شناسی ما از آغاز با آن روبرو بوده است. غلبهی بی چون و چرای پوزیتیویسم و امپریسیسم سخیف بر علوم اجتماعی/جامعه شناسی، آنرا به مانعی بر سر راه فهم و تبیین تجربهی مدرنیتهی ما کرده است، یعنی کارکردی که بنا بر تعریف از آن انتظار میرود. اما صرف برپایی رشتهی مطالعات فرهنگی، برون رفتی از این وضعیت را نوید نمیدهد، آنگاه که ما از تامل در بنیادهای معرفت شناختی و روش شناختی علوم اجتماعی گریزانیم. بی آنکه قصد مدل برداری داشته باشم، من در این نوشتار به شرح و بررسی انتقادی

تاملاتی نظرورزانه درباره هویت ملی/ایرانی آسیب شناسی گفتمان های هویتی و علوم اجتماعی این مقاله را در سال 1388 توسط ابراهیم توفیق نوشته شده و برای اولین بار در «مرکز پژوهش های فرهنگی و اجتماعی» ارائه شده. این سخنرانی در چارچوب سلسله سخنرانی هایی مربوط به مسئله هویت ملی ارائه شد. این مقاله تا به حال به صورت مکتوب در جایی منتشر نشده است و برای اولین بار توسط وبگاه آرشیو دیدگاههای ابراهیم توفیق منتشر میشود. http://towfigh.blogfa.com/ ابراهیم توفیق چکیده هدف نوشتار زیر، طرح نظرورزانه مسئله هویت مدرن در ایران است. نظرورزانه، زیرا معتقدم که در شرایط کنونی، امکان طرح نظریه ای متین و انتقادی درباره هویت، و نه تنها درباره هویت، وجود ندارد. چنین نظریه ای، تنها می تواند بر مبنای مطالعات تجربی ای تدوین گردد که به پرسش از فردیت تاریخی و خاص بودگی «تجربه مدرنیته» ما بپردازد. اما تا هنگامی که علوم اجتماعی جامعه معاصر ما را به مثابه جامعه دوران گذار میان سنت و تجدد برمی رسد و بدین گونه با غیر تاریخی کردن امر اجتماعی، مطالعه آن را ممتنع می سازد، چنین امکانی بوجود نمی آید. من این وضعیت علوم اجتما

تاریخنگاری آکادمیکدر زیر پیدیافِ مجلهی کتاب ماه تاریخ و جغرافیا (شمارهی 172 | شهریور 1391) را میتوانید ببینید. صفحهی هشت تا نوزده این مجله به مناظرهی داریوش رحمانیان (استاد تاریخ دانشگاه تهران) و ابراهیم توفیق (محقق و مدرس در حوزهی علوم اجتماعی) اختصاص دارد.ابراهیم توفیق: "به نظر من تاریخنگاری ما در وضعیت بنبست خودساختهای قرار دارد. از طرفی از همان آغاز ذیل این پرسش شکل میگیرد که گذشته را چگونه باید خواند که رفع عقبماندگی و رسیدن به قافلهی تمدن را امکانپذیر سازد. از طرف دیگر، محبوس کردنِ گذشته در یک تاریخ نگاری سنتگرایانه و شرق شناسانه، هرگونه امکان گفتگو با این گذشته را از ما گرفته است و در نتیجه، آن را ابدی و غیرقابل رفع میکند. در واقع، تاریخ مردان بزرگ نوشتن، تجلی این بنبست است که هم روششناسی و معرفتشناسی خاصی را بر رشتهی تاریخ تحمیل میکند و هم رابطهی خاصی را با لحظهی حال و از جمله حوزهی قدرت سیاسی امکانپذیر میکند." پیدیاف کامل مجله را در اینجا مشاهده کنید.

این یادداشت از ابراهیم توفیق در شمارهی 118 روزنامهی بهار (19/اردیبهشت/1392) منتشر شده است | پیدیاف | اچتیامال.واقعه مشروطه و منطق امپراتوریابراهیم توفیقآلن بدیو، فیلسوف فرانسوی، «رخداد» را امری کمیاب ارزیابی میکند. از نگاه او، رخداد واقعهای است خلافآمد، بیرون از نظم مالوف، بدیع و بیهمتا و بیپیشینه، البته نه به این معنا که از هیچ سر بر میآورد، بلکه به این معنا که نمیتوان ریشهای علی برای آن یافت. بیآنکه بتوان در این یادداشت کوتاه به دقایق بحث او وارد شد، قصد بدیو از این تامل توضیح تغییر، توضیح فرآیند شدن است. اما چرا رخداد کمیاب است؟ مگر نه این است که در فرآیند و در سطوح مختلف زندگی، دائم امور خلافآمد و بیپیشینه رخ میدهند. بهنظر بدیو، آنها کمیابند، نه به این دلیل که در واقعیت عینی بهندرت اتفاق میافتند، بلکه به این دلیل که خوانده نمیشوند، به سطح آگاهی ارتقا پیدا نمیکنند، در «فهم عامه» عامیان و عالمان تحلیل میروند و بنیاد کلیتی جدید و بنابراین نظمی جدید نمیشوند. با این مقدمه، میخواهم به واقعهای تاریخی اشاره کنم

گفتوگو با «ابراهیم توفیق» درباره سازوکارها، شدنها و منطقهای یک آشوب قاعدهمند «چیز»ی بهنام «تهران» روزنامه شرق. 3 اسفند سال 1393, رحمان بوذری، سهند ستاری ابراهیم توفیق در این گفتوگو، به مصاف تهران غالب در نظریههای جامعهشناختی و گفتارهای عمومی میرود: تهرانی که بهرسمیت شناخته نمیشود و درگذار است؛گذار از بلدیه به شهری مدرن و منطبق با تعاریف ازپیشتعیینشده. همین تصویر پررنگ از تهران است که امکان تحلیل را از آن سلب میکند؛ تصویری نه این و نه آنی، شهری که شهر نیست اما گفته نمیشود چه هست. او در تقابل با حضور سنگین چنین تحلیلی در فضای فکری و نظری کنونی از «چیز»ی بهنام تهران سخن میگوید. چیزی که هست، حیات دارد، سخن میگوید، صداهایی رسا و صداهایی خاموش دارد، منطقها و سازوکارهای خود را (باز) میسازد. توفیق برای تدقیق در آنچه تهران نامیده میشود یکگام با تحلیل غالب همراه میشود؛ میپذیرد که تهران یک «آشوب» است اما «آشوب قاعدهمند». تاکید بر طرف اول این ترکیب اضافی به چیزی جز توضیحواضحات نمیانجامد. تنها وقتی میتوان از توصیف امور بدیهی فراتر رفت که در طرف دوم آن ایستاد و «قاعدهم

موانع اندیشیدن به دولت در ایران روزنامه شرق مصاحبه کu200dننده: نادر طالبی ابراهیم توفیق دانشآموخته جامعهشناسی از دانشگاه فرانکفورت و مدرس دانشگاههای آلمان و ایران است. وی در رساله دکترای خود به شکلگیری دولت مدرن در ایران پرداخته و رویکردهای جاری به این موضوع را به چالش میکشد. دکتر توفیق در سالهای اخیر و با حضورش در ایران، نقدی را بر علوم اجتماعی پیشرو میگذارد که در زمینه فهم دشواریهای دستیابی به یک تئوری دولت در ایران نیز میتواند موثر باشد. به بهانه حضور باب جسوپ، نظریهپرداز مشهور دولت و سخنرانیاش در دانشگاه تهران، گفتوگویی با او در مورد موانع اندیشیدن به دولت در ایران داشتیم. "ما درباره دولت صحبت نمیکنیم و مشکل من این است که چرا نمیتوانیم؟ درواقع آنچه درمورد حاکمیت سیاسی گفته میشود نوع دیگری از گفتن را ناممکن میکند که از نگاه من آن نوع دیگر از گفتن مهم و ضروری است. چه چیزی ناممکن میشود؟ وقتی شما چنین رویکردی دارید و میگویید هیچ اتفاقی نیفتاده یا اگر هم افتاده بهدلیل تداوم سنت امکان رسیدن به سرمنزل مقصود وجود ندارد و همچنین ما در دوران گذار از سنت و رسیدن به تجدد ه

سیاست اجتماعی، علوم اجتماعی و "الهیات گذار"

یادداشتی از ابراهیم توفیق که در ماهنامهی مهرنامه شمارهی 33 دی 1392 (ص. 36) چاپ شده است. متن پیدیاف یادداشت را اینجا بخوانید.

نظام دانش را جدي بگيريم گزارشی از سخنرانی ابراهیم توفیق و سایر اساتید جامعه شناسی است که در یک نشست به مناسبت «تشکیل اتحادیه انجمنهای علمی دانشجویی علوم اجتماعی سراسر کشور» بیان شده است. پی دی اف گزارش روزنامه اعتماد | نسخه ی صوتی کل سخنرانی های نشست "در زندگي روزمره كلاس هاي رشته تاريخ، ادبيات، زبانهاي باستاني، روانشناسي و... همين اتفاق ميافتد. آيا جز تكرار همين چيزي است كه تا الان گفتم، پديد مي آيد؟ما دايم دانشي را از گذشته آرشيو مي كنيم كه تنها چيزي كه به ما مي دهد اين است كه اين گذشته ساكن و يكدست است و چيزي در آن اتفاق نمي افتد، امري نورماتيو كه با توجه به آينده انتظارش را داريم. آينده هم كه آن طرف است و دستگاه هاي معرفتي مشخصي دارد و ما اگر از آن منظر آنها به وضعيت خودمان نگاه كنيم، تذكري از نگاه آينده به وضعيتي مي دهيم كه گذشته اش، گذشته اي است كه نمي تواند به آن آينده برسد. در نتيجه در تعليق عجيب و غريبي قرار گرفته ايم. آقاي دكتر اباذري به نظر من اين اوج نيهيليسم است. از اين بيشتر نمي توان نيهيليستي به اين وضعيت نگاه كرد. تعليق شايد تعبير تلطيف كننده اي است. اين دقيقا هيچ ا

در برابر لحظۀ حال واکنش ابراهیم توفیق به اباذری؛ باید در برابر نظام دانشی که «لحظه حال» را تعلیق میکند ایستاد. فیلم کامل سخنرانی ابراهیم توفیق در همایش علوم اجتماعی و دانشگاه [ایــــنــــجـــا] در سایت سیما فکر قابل مشاهده است.